Podczas webinaru “Accelerating international cooperation for the development of integrated hydrogen infrastructure from the perspective of the Baltic Sea Region” omówiono warunki niezbędne do rozwoju zintegrowanego rynku wodoru w regionie Morza Bałtyckiego, ze szczególnym uwzględnieniem roli Polski i województwa pomorskiego.
Głównym tematem spotkania była potrzeba przyspieszenia współpracy międzynarodowej w zakresie planowania i rozwoju infrastruktury wodorowej. Wodór odnawialny będzie produkowany tam, gdzie dostępne są konkurencyjne źródła energii odnawialnej, niskie ceny energii elektrycznej oraz dodatkowe aktywa wspierające projekty Power-to-X, takie jak biogeniczny CO₂. Jednocześnie największe zapotrzebowanie na wodór będzie koncentrować się w krajach i regionach przemysłowych, w tym w Polsce i Niemczech. Oznacza to, że przyszły rynek wodoru będzie wymagał dobrze zaplanowanej infrastruktury przesyłowej, magazynowej, portowej i dystrybucyjnej.
W pierwszej części webinaru przedstawiono potencjał produkcji wodoru w regionie Morza Bałtyckiego. Szczególną uwagę poświęcono Finlandii, która dzięki dużemu potencjałowi OZE, relatywnie niskim cenom energii elektrycznej i dostępności biogenicznego CO₂ może stać się ważnymi eksporterem wodoru oraz jego pochodnych, takich jak e-metanol, e-metan, e-amoniak czy e-SAF. Omówiono również przykłady dużych projektów inwestycyjnych w poszczególnych krajach.
Kolejnym blokiem tematycznym była infrastruktura przesyłowa jako kręgosłup przyszłego zintegrowanego rynku wodoru. Przedstawiono najważniejsze planowane korytarze wodorowe w regionie, w tym Nordic-Baltic Hydrogen Corridor, Nordic Hydrogen Route oraz Baltic Sea Hydrogen Collector. Z polskiej perspektywy szczególnie istotne jest to, aby przyszłe korytarze transgraniczne nie funkcjonowały wyłącznie jako infrastruktura tranzytowa, lecz były powiązane z lokalnymi aktywami: portami, magazynami wodoru, odbiorcami przemysłowymi i regionalnymi systemami dystrybucji.
Istotną część spotkania poświęcono także infrastrukturze wspierającej, która może umożliwić rozwój rynku jeszcze przed powstaniem pełnoskalowych gazociągów wodorowych. Wskazano, że duże połączenia transgraniczne będą dostępne najprawdopodobniej dopiero w perspektywie połowy lat 30., dlatego już dziś potrzebne są rozwiązania pośrednie. Należą do nich porty morskie, lokalne rurociągi, transport wodoru i jego pochodnych koleją, drogą morską lub drogową, infrastruktura konwersji i rekonwersji, a także doliny wodorowe.
W tym kontekście szczególne znaczenie może mieć Pomorze. Region posiada aktywa, które mogą odegrać ważną rolę w budowie rynku wodoru: porty w Gdańsku i Gdyni, rafinerię w Gdańsku, potencjał morskiej energetyki wiatrowej, planowaną energetykę jądrową, możliwość rozwoju lokalnych systemów dystrybucji oraz potencjał magazynowania wodoru w kawernach solnych w rejonie Kosakowa. Takie połączenie zasobów sprawia, że Pomorze może pełnić funkcję nie tylko lokalnego rynku wodoru, ale również regionalnego hubu integrującego podaż z krajów nordyckich i bałtyckich z popytem w Europie Centralnej.
Ważnym wnioskiem z webinaru było również to, że magazynowanie wodoru może być jednym z kluczowych elementów ograniczających ryzyko rozwoju rynku. Produkcja wodoru z OZE będzie zmienna, natomiast wielu odbiorców przemysłowych potrzebuje stabilnych i ciągłych dostaw. Kawerny solne mogą pełnić funkcję sezonowego magazynu, źródła elastyczności, zabezpieczenia dostaw oraz elementu bilansującego przyszły system przesyłu wodoru.
Ostatnia część webinaru dotyczyła barier administracyjnych i regulacyjnych. Zwrócono uwagę na zjawisko regulatory overhang, czyli sytuację, w której uczestnicy rynku wiedzą, że ważne regulacje są planowane, ale nie znają jeszcze ich ostatecznego kształtu, terminu wdrożenia ani konsekwencji ekonomicznych. Taka niepewność opóźnia decyzje inwestycyjne, utrudnia zawieranie długoterminowych umów odbioru, zwiększa koszt kapitału i pogłębia problem „chicken-and-egg” pomiędzy produkcją, popytem i infrastrukturą.
Podkreślono również rolę władz lokalnych i regionalnych. Choć samorządy nie są w stanie samodzielnie rozwiązać wszystkich ryzyk finansowych związanych z dużą infrastrukturą wodorową, mają bardzo duży wpływ na ryzyko realizacyjne. Mogą wspierać planowanie przestrzenne, przyspieszać procesy administracyjne, koordynować rozwój infrastruktury z operatorami sieci, portami i przemysłem, a także budować lokalną akceptację społeczną dla nowych inwestycji.
Główna konkluzja webinaru była następująca: przyszły rynek wodoru w regionie Morza Bałtyckiego powinien być planowany jako system, a nie zbiór oddzielnych projektów. Porty, kawerny solne, lokalna dystrybucja, doliny wodorowe, infrastruktura konwersji oraz przyszłe gazociągi transgraniczne powinny być traktowane jako wzajemnie powiązane elementy jednej układanki. Tylko takie podejście pozwoli zmniejszyć ryzyko inwestycyjne, przyspieszyć rozwój rynku i przygotować region do efektywnego wykorzystania przyszłych korytarzy wodorowych.